Kütüphane
- Bileşikler
- Piperin
- Feniletil alkol
- Taksifolin
- Timokinon
- Mentol
- Alfa-pinen
- Kapsaisinoid
- Skualen
- Glabridin
- 1,8-Sineol
- Linalool
- Gingerol
- Limonen
- Mirsen
- Karnosik asit
- Alfa-fellandren
- Punisik asit
- Vanilin
- Zingiberen
- Anetol
- Tokoferol
Kütüphane
Bileşikler
- Piperin
Piperin (piperine), karabibere acı tadını veren maddedir. Karabiber (Piper nigrum) ve uzun biber (Piper longum) meyvelerinde bulunur. Karabiber gıdada baharat ve koruyucu, parfümeride koku hammaddesi olarak kullanılır. Ekstrakt bu tadı yoğun biçimde taşır. Takviye üreticisi piperini birlikte…
Son gözden geçirme: 10 Eylül 2026 - Feniletil alkol
Feniletil alkol (2-feniletanol), gülün ballı ve tatlı gövde kokusunu veren uçucu bir alkoldür. Payı gül ürününe göre değişir: çözücüyle alınan gül absolüsünde (mumlardan arındırılmış gül özütü) 78,4 % ölçülmüş, distile gül yağında ana bileşen sitronellol ve geraniol çıkmıştır. Feniletil alkol…
Son gözden geçirme: 29 Eylül 2026 - Taksifolin
Taksifolin (taxifolin), dihidrokversetin adıyla da bilinen bir flavonoittir (bitkilerde yaygın bir renk ve savunma maddeleri ailesi). Soğanda, süt dikeninde ve çam kabuğunda bulunur. Sanayide karaçam odunundan elde edilir. Sibirya karaçamı (Larix sibirica) ve Dahur karaçamı (Larix gmelinii) bu…
Son gözden geçirme: 21 Ekim 2026 - Timokinon
Timokinon (thymoquinone), çörek otu (Nigella sativa) tohumunun ve yağının başlıca biyoaktif bileşenidir. Tohumun keskin, hafif acı aromasını verir. Takviye ve fonksiyonel gıda sektörleri timokinon içeriğine göre standardize edilmiş ekstraktlar ve kapsüller kullanır.
Son gözden geçirme: 20 Ekim 2026 - Mentol
Mentol (menthol), nane yağlarına serinliğini veren doğal moleküldür. Bitki mentolü yaprağın yüzeyindeki küçük yağ keselerinde yapar, doğal kristal mentol nane yağından ayrılır. İngiliz nanesi (Mentha balsamea) yağı standardı mentol oranını yüzde 32 ile 49 arasında ister. Serinlik gerçek bir…
Son gözden geçirme: 7 Ekim 2026 - Alfa-pinen
Alfa-pinen (alpha-pinene), çam ve benzeri ağaçların yağlarında en çok rastlanan terpenlerden biridir (terpen: bitkilerin uçucu yağlarını oluşturan molekül ailesi). Sarıçam (Pinus sylvestris) iğne yaprağı yağında oranı ağacın tipine göre değişir: Litvanya'da kuru bitkide yüzde 7 ile 33…
Son gözden geçirme: 8 Ekim 2026 - Kapsaisinoid
Kapsaisinoidler (capsaicinoids), acı bibere (Capsicum) acılığını veren madde grubudur. Grubun ana üyeleri kapsaisin (capsaicin), dihidrokapsaisin (dihydrocapsaicin) ve nordihidrokapsaisindir (nordihydrocapsaicin). Biber ekstraktını gıda üreticisi acılık, renk ve aroma için alır. Takviye…
Son gözden geçirme: 9 Eylül 2026 - Skualen
Skualen (squalene), zeytin, amarant ve köpek balığı karaciğer yağında bulunan doğal bir yağ maddesidir. Vücutta kolesterol yapımının ara ürünüdür ve insan derisinin yüzey yağındaki doymamış lipitlerin ana bileşenidir. Adı köpek balığı cinsinden (Squalus) gelir. İlk kez köpek balığı karaciğer…
Son gözden geçirme: 9 Eylül 2026 - Glabridin
Glabridin, meyan kökünün yağda çözünen başlıca bitki bileşenlerinden biridir. Kimyada izoflavan denen aileye girer ve 1976'dan beri tanımlıdır. Kökün suda çözünen ve tatlı olan maddesi glisirizin farklı bir maddedir. İkisi aynı bitkiden çıkar, aynı üründe bulunmaz. Kozmetik üreticisi glabridini…
Son gözden geçirme: 24 Eylül 2026 - 1,8-Sineol
1,8-Sineol (1,8-cineole, ökaliptol da denir, bu sayfada kısaca sineol), kakule yağında yüzde 15 ile 44 arasında ölçülmüş bir terpendir (terpen, bitkilerin uçucu koku maddesi ailesi). Kokusu taze ve kâfurludur. Kakulede tek başına değildir. Yağın öteki büyük payını tatlı kokan alfa-terpinil…
Son gözden geçirme: 1 Ekim 2026 - Linalool
Linalool, lavantanın, bergamotun ve daha birçok bitkinin çiçeksi kokusunu veren uçucu bir alkoldür. Lavanta uçucu yağında esteri (asitle bağlanmış hâli) linalil asetat ile birlikte yağın büyük kısmını oluşturur. Bergamot kabuk yağında aynı ikili limonenin yanında gelir. Gıda üreticisi onu aroma…
Son gözden geçirme: 25 Eylül 2026 - Gingerol
Gingerol (gingerol), zencefile acı tadını veren maddedir. Zencefilin toprak altı gövdesinde (rizom) bulunur. Birkaç yakın akrabası vardır. En bol olanı 6-gingeroldür, yanında 8-gingerol ve 10-gingerol gelir. Zencefil kurutulunca ya da ısıtılınca gingerolün bir kısmı şogaole (shogaol) dönüşür.…
Son gözden geçirme: 21 Eylül 2026 - Limonen
Limonen, narenciye kabuk yağlarının ana bileşenidir ve portakal kokusunun taşıyıcı terpenidir (terpen, bitkilerin uçucu koku maddesi ailesi). Tatlı portakal yağının yaklaşık yüzde 95'i limonendir. Gıda üreticisi onu aroma olarak, kozmetik ve parfüm üreticisi koku olarak alır. Limonen en çok…
Son gözden geçirme: 25 Eylül 2026 - Mirsen
Mirsen (beta-mirsen), ardıç meyvesi yağının yüzde 5 ile 20'sini oluşturan terpendir (terpen, bitkilerin uçucu koku maddesi ailesi). Yağın ana bileşeni alfa-pinendir. Şerbetçiotu yağında ise başı çeker ve şerbetçiotunun en güçlü koku maddelerinden biridir, kokusu sardunya benzeri diye tarif…
Son gözden geçirme: 28 Eylül 2026 - Karnosik asit
Karnosik asit (carnosic acid), biberiye yaprağının yağda çözünen başlıca fenolik maddesidir. Karnosol ile birlikte biberiye ekstraktının antioksidan etkisinin yüzde 90'ından fazlasını açıkladıkları bildirilir. Gıda üreticisi biberiye ekstraktını yağın, etin ve kızartma yağının bozulmasını…
Son gözden geçirme: 24 Eylül 2026 - Alfa-fellandren
Alfa-fellandren, pembe biber (Schinus terebinthifolius) meyvesi yağının ana bileşenlerinden biridir (terpen, bitkilerin uçucu koku maddesi ailesi). İki ölçümde yağın yüzde 13 ile 34'ünü oluşturmuştur. Pembe biber gerçek biber değildir, kaju ve antep fıstığıyla aynı aileden bir ağacın kurutulmuş…
Son gözden geçirme: 28 Eylül 2026 - Punisik asit
Punisik asit (punicic acid), nar çekirdeği yağının baskın yağ asididir. Nar meyvesinin (Punica granatum) çekirdeğinde bulunur. Çift bağları birbirini izlediği için "konjuge" sayılır ve sıradan bitkisel yağlardaki yağ asitlerinden farklı davranır. Piyasada "omega-5" adıyla da geçer. Kozmetik…
Son gözden geçirme: 22 Eylül 2026 - Vanilin
Vanilin (vanillin), vanilyaya kokusunu veren maddedir. Dünyada en çok kullanılan aroma molekülü sayılır. Vanilya orkidesinin (Vanilla planifolia) kürlenmiş meyvesinde bulunur. Dünyada tüketilen vanilinin büyük kısmı vanilyadan gelmez. Vanilin meşe fıçıda olgunlaşan içkide de kendiliğinden…
Son gözden geçirme: 22 Eylül 2026 - Zingiberen
Zingiberen (zingiberene), zencefil (Zingiber officinale) rizomunun (toprak altı gövde) uçucu yağındaki ana seskiterpendir (uçucu koku maddelerinin daha büyük, daha geç uçan sınıfı). Hindistan'da 17 taze zencefil çeşidinin yağında ortalama 21,0 %, en yüksek çeşitte 29,9 % ölçülmüştür. Zencefil…
Son gözden geçirme: 29 Eylül 2026 - Anetol
Anetol (anethole), anason kokusunun ve tadının molekülüdür. Yıldız anason, anason tohumu ve rezene yağlarının ana bileşenidir. İçki, içecek, şekerleme, fırın ve sakız üreticisi onu anason karakteri için alır. Yıldız anason yağı için uluslararası standart anetolü yüzde 86 ile 93 arasında ister.…
Son gözden geçirme: 12 Ekim 2026 - Tokoferol
Tokoferol (tocopherol), bitkisel yağların doğal antioksidanıdır: yağın acılaşmasını geciktirir, bunu yaparken kendisi tükenir. Dört biçimi vardır: alfa, beta, gama ve delta. Alfa E vitamini olarak sayılan biçimdir. Yağı korumada ise alfa düşük dozda, gama ve delta yüksek dozda ve sıcakta öne…
Son gözden geçirme: 9 Ekim 2026
Ekstraksiyon ve kalite
- Süperkritik CO₂ ekstraktı
Süperkritik CO₂ ekstraktı, bitkinin basınç altındaki karbondioksitle (CO₂) yıkanmasıyla alınan yoğun bir bitki ekstraktıdır. Basınç düşünce CO₂ gaz olup uçar, geriye yalnız bitkiden çekilen maddeler kalır. Ilık çalışan bu yöntem buharla alınamayan ağır bileşenleri de taşır ve ekstraktta çözücü…
Son gözden geçirme: 14 Ekim 2026 - Raf ömrü ve saklama
Doğru saklanan bir bitki ekstraktı uzun süre ilk hâline yakın kalır. Ağzına kadar dolu, sıkı kapalı, serin, kuru ve karanlık yerde duran ekstrakt yavaş değişir. Değişimi yürüten üç etken vardır: hava (oksijen), ışık ve ısı. Saklama bu üçünü uzak tutmaktır. Bu, mutfaktaki yağın ve baharatın…
Son gözden geçirme: 14 Ekim 2026 - GC-MS, GC-FID ve HPLC
GC-MS, GC-FID ve HPLC, bir ekstraktın bileşenlerini ayırıp ölçen üç kromatografi yöntemidir. Kromatografi karışımı bileşenlerine ayırır. GC-MS bir bileşenin ne olduğunu söyler. GC-FID uçucu bileşenlerin ne kadar olduğunu ölçer. HPLC uçmayan etkin maddelerin ne kadar olduğunu ölçer. GC ile…
Son gözden geçirme: 13 Ekim 2026 - Aroma taşıyıcıları
Uçucu yağ ve CO₂ ekstraktı gibi aroma hammaddeleri çok güçlüdür. Gıdaya çoğu zaman bir taşıyıcının içinde katılır. Taşıyıcı aromayı seyreltir ve ürünün yağlı ya da sulu kısmına karışmasını sağlar. Üç biçim yaygındır: yağda çözünmüş aroma (çoğunlukla MCT yağında), suda dağılan aroma (lesitinle…
Son gözden geçirme: 6 Kasım 2026 - Bitki aynı, ekstrakt neden farklı?
Aynı bitkiden alınan iki ekstrakt birbirinden farklı olabilir. Bu bir kalite sorunu değil, bitkinin doğasıdır. Ekstraktın bileşimi dört değişkene bağlıdır: bitkinin kimyasal tipi (kemotip), hasat zamanı, kurutma yöntemi ve ekstraksiyon sırasındaki tanecik boyutu. Bu sayfa her değişkeni ayrı açıklar.
Son gözden geçirme: 20 Ekim 2026 - TDS, SDS, CoA
Bir ekstrakt alırken tedarikçiden üç belge gelir. TDS (teknik veri sayfası) ürünün ne olduğunu söyler. SDS (güvenlik bilgi formu) ürünün nasıl taşınıp saklanacağını söyler. CoA (analiz sertifikası) o partinin ne ölçüldüğünü söyler. Üçü farklı soruya cevap verir ve en sık karıştırılan nokta…
Son gözden geçirme: 13 Ekim 2026 - Uçucu fraksiyon ve total ekstrakt
Aynı bitkiden iki ayrı CO₂ ekstraktı çıkar. Biri uçucu yağa benzeyen hafif ve akışkan uçucu fraksiyon (ekstraktın kolay buharlaşan kesimi), öteki koyu ve yoğun total ekstrakt. Fark bitkide değil, basınçtadır. Karbondioksit (CO₂) basınç altında çözücü (bitkiden madde çeken sıvı) olur ve çözme…
Son gözden geçirme: 13 Ekim 2026 - Çözücü kalıntısı
Çözücü kalıntısı, bir ekstraktın içinde kalan ekstraksiyon sıvısıdır. Bitkiden ekstrakt almak için bitki bir sıvıyla yıkanır, istenen maddeler o sıvıya geçer, sonra sıvı uçurulur. O sıvıya çözücü denir. Sıvı çözücüde uçurma tam olmaz, bir kısmı üründe kalabilir. Avrupa Birliği bunu "istenmeden…
Son gözden geçirme: 12 Ekim 2026 - Ekstraksiyon kirleticileri ayırabilir mi?
Süperkritik CO₂ ekstraksiyonu seçici bir ayırma yöntemidir. Basınç ve sıcaklık ayarlanarak hedef bileşikler alınırken istenmeyen maddeler geride bırakılabilir. Bu seçicilik kirleticilerin ayrılmasında da geçerlidir: ağır metaller ekstrakta geçmez; lipofilik pestisitler ise koşullara bağlı olarak…
Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026 - Subkritik su ekstraksiyonu ne zaman?
Süperkritik CO₂ apolar bileşikleri çözer: terpenler, yağ asitleri, karnosik asit gibi moleküller CO₂ ile verimli şekilde alınır. Ancak rosmarinik asit, klorojenik asit ve kateşin gibi polar polifenoller CO₂'de çözünmez. Subkritik su ekstraksiyonu (SWE) bu boşluğu doldurur: yüksek sıcaklık ve…
Son gözden geçirme: 19 Ekim 2026
Mevzuat ve etiket
- IFRA sertifikası
IFRA sertifikası, bir koku maddesinin ya da koku karışımının IFRA Standartlarına uyduğunu bildiren belgedir. IFRA, koku sektörünün uluslararası birliğidir. Belgenin tam adı "IFRA Standartlarına Uygunluk Sertifikası"dır (Certificate of Conformity). Belgeyi, kokuyu satan firma müşterisine verir.…
Son gözden geçirme: 17 Kasım 2026 - Bitki ekstraktı yemde
Bitki ekstraktının yemde kullanılması, Avrupa Birliği'nde yem katkı maddeleri tüzüğüne bağlıdır. Tüzüğün numarası 1831/2003'tür. Tüzük, yeme ya da içme suyuna katılmak üzere kullanılan maddeleri düzenler. Bu amaçla piyasaya sürülen ya da kullanılan katkının izni olmalıdır. Karabiber, zencefil ve…
Son gözden geçirme: 17 Kasım 2026 - Uçucu yağda tehlike etiketi
Uçucu yağda tehlike etiketi, varilde, şişede ya da güvenlik bilgi formunda görülen tehlike simgeleri ve H304, H317 gibi kodlardır. H ile başlayan her kod, bir tehlike ifadesinin kısaltmasıdır. Bu işaretler AB'nin sınıflandırma, etiketleme ve ambalajlama tüzüğünden gelir. Tüzüğün kısa adı…
Son gözden geçirme: 17 Kasım 2026 - Kozmetikte koku alerjeni etiketi
Koku alerjeni etiketi, kozmetik ürünün içerik listesinde "parfum" kelimesinin yanında görülen Limonene, Linalool gibi adlardır. Bunlar AB Kozmetik Tüzüğü'nün Ek III listesinde (kısıtlamayla kullanılabilen maddeler listesi) işaretli koku maddeleridir. Bitmiş üründeki oranları durulanmayan üründe…
Son gözden geçirme: 17 Kasım 2026 - E392: biberiye ekstraktı
E392 (E 392), biberiye ekstraktlarının Avrupa Birliği'ndeki katkı maddesi numarasıdır. Gıdada antioksidan olarak kullanılır. Görevi yağın bozulmasını geciktirmektir. Ekstrakt biberiye yaprağından elde edilir. Avrupa spesifikasyonu ekstraktın antioksidan içeriğini iki referans maddeyle tanımlar:…
Son gözden geçirme: 16 Kasım 2026 - Doğal aroma
Doğal aroma, aroma etiketinde kullanılan yasal bir ibaredir. Aromaya koku ve tat veren kısmın yalnız doğal kaynaklı maddelerden ve bu maddeleri bir arada taşıyan ürünlerden (preparat) oluştuğunu söyler. Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'de bu ibarenin ne zaman yazılabileceği yasayla belirlidir. Türk…
Son gözden geçirme: 16 Kasım 2026