Glabridin
Glabridin, meyan kökünün yağda çözünen başlıca bitki bileşenlerinden biridir. Kimyada izoflavan denen aileye girer ve 1976'dan beri tanımlıdır [1]. Kökün suda çözünen ve tatlı olan maddesi glisirizin farklı bir maddedir. İkisi aynı bitkiden çıkar, aynı üründe bulunmaz. Kozmetik üreticisi glabridini cilt aydınlatıcı ürünler için alır [2]. Takviye tarafında aynı yağ seven flavonoit fraksiyonu bir yağ içinde çözelti olarak satılır [3]. Glabridin ayrıca Glycyrrhiza glabra'nın türe özgü bileşeni olarak bildirilir. Öteki iki ticari türde beklenmez [4].
Meyan kökünde ne kadar var?
Önce hangi meyan? Ticarette üç Glycyrrhiza türü dolaşır. Dört genetik belirteçle kimliği doğrulanan 117 meyan örneğinde glabridin G. glabra, likokalkon A G. inflata, glisikumarin G. uralensis için türe özgü bileşen çıkmıştır. "Meyan kökü ekstraktı" adı tek başına glabridin vaat etmez. Belirteç, türü ayırt ettiren bileşen demektir.
Kökte ve toprak altı sürgünde, az miktarda. Etanol ve su karışımıyla çalışılan bir ekstraksiyonda bir Çin meyanı örneğinden kilogram başına 0,92 g glabridin ve 2,4 g glisirizin alınmıştır. Çalışma türü bildirmemiştir [5]. Başka bir çalışmada 10 g meyan kökünden saflığı 95 %'in üstünde 16 mg glabridin elde edilmiştir [6].
Ekstraktta oran yönteme bağlıdır. Aynı çalışmada ham ekstraktın glabridin oranı 0,2 % iken katı faz ayırmadan sonra 35,2 %'e çıkmıştır [6]. Bir meyan ekstraktında glabridin 3,9 % ölçülmüştür [7]. Bir ham ekstraktta glabridin 11,6 % ile en bol bileşen çıkmıştır [8]. Miktar bitkinin adından değil ölçümden anlaşılır.
Yanında ne gelir. Aynı yağ seven fraksiyondan hispaglabridin A, hispaglabridin B, 4'-O-metilglabridin, izolikiritijenin ve formononetin de çıkar [8]. Glabren de aynı köke aittir [9].
Glabridin, glisirizin, glabren: fark ne?
| Molekül | CAS | Formül | Molar kütle (g/mol) | XLogP | PubChem |
|---|---|---|---|---|---|
| Glabridin | 59870-68-7 | C₂₀H₂₀O₄ | 324,4 | 3,9 | 124052 |
| Glabren | 60008-03-9 | C₂₀H₁₈O₄ | 322,4 | 3,6 | 480774 |
| Glisirizin (glisirizik asit) | 1405-86-3 | C₄₂H₆₂O₁₆ | 822,9 | 3,7 | 14982 |
| Glisirretik asit | 471-53-4 | C₃₀H₄₆O₄ | 470,7 | 6,4 | 10114 |
| Likiritin | 551-15-5 | C₂₁H₂₂O₉ | 418,4 | 0,4 | 503737 |
| İzolikiritijenin | 961-29-5 | C₁₅H₁₂O₄ | 256,25 | 3,2 | 638278 |
| Likokalkon A | 58749-22-7 | C₂₁H₂₂O₄ | 338,4 | 4,9 | 5318998 |
| Kojik asit | 501-30-4 | C₆H₆O₄ | 142,1 | -0,9 | 3840 |
| Hidrokinon | 123-31-9 | C₆H₆O₂ | 110,1 | 0,6 | 785 |
Değerler PubChem'den alınmıştır. Glisirizin piyasada glisirizik asit adıyla da geçer, ikisi tek maddedir. XLogP maddenin yağa mı suya mı yakın olduğunu gösterir. Değer büyüdükçe yağı sever. Glabridin 3,9 ile yağ tarafındadır. Kojik asit -0,9 ile su tarafındadır. Glisirizinin XLogP değeri de yüksek görünür. Ama molekül iki şeker taşır ve suda çözünür. Tek bir sayı her zaman yetmez.
Glabren. Glabridinle aynı kökten gelen yakın akrabasıdır. Tirozinaz üzerinde ölçülen engelleme gücü 3,5 µmol/L, izolikiritijeninki 8,1 µmol/L bulunmuştur [9]. Aynı çalışmada ekstraktın etkisi, içindeki glabridin düzeyinden beklenenin üstünde çıkmıştır [9].
Tatlı olan glabridin değildir. Meyan kökünün tatlı tadını glisirizin verir. Ürünün hangi fraksiyondan geldiği bu yüzden sertifikadan okunur.
Ne için kullanılıyor?
Cilt aydınlatma, kozmetik. Glabridinin ana işi cildi aydınlatmaktır: lekeyi yapan pigmentin üretim enzimini frenler, leke ve aydınlatma ürünlerinde bu yüzden kullanılır. Hayvan derisinde güneşin yaptığı koyulaşmayı ve kızarıklığı da azaltmıştır. Glabridin fare melanin (deriye rengini veren pigment) üreten hücrelerinde 0,1 ile 1,0 µg/mL arasında tirozinaz (pigment üretim enzimi) etkinliğini azaltmıştır. Aynı çalışmada kobay derisine 0,5 % glabridin uygulanınca UVB (güneşin yakıcı ışını) kaynaklı renklenme ve kızarıklık baskılanmıştır [2]. Enzim üzerinde ölçülen engelleme gücü 0,25 µg/mL, yaklaşık 0,77 µmol/L bulunmuştur [11].
İnsanda. İnsanda da denenmiştir: glabridin ya da meyan ekstraktı taşıyan kremler yüzdeki simetrik koyu lekeleri (melasma) birkaç ayda açmıştır. Bir karşılaştırmada alışılmış leke kremiyle başa baş sonuç vermiştir. Glabridin, andrografolid (bitkisel bir etken) ve apolaktoferrin (bir süt proteini) taşıyan bir jel 40 kadında altı ay günde iki kez uygulanmıştır. Melasma şiddet göstergesi başlangıca göre belirgin biçimde iyileşmiştir [12]. Rezorsinol, arbutin ve meyan kökü ekstraktı taşıyan 2,1 %'lik bir krem ile hidrokinon kremi 20'şer kadında 12 hafta karşılaştırılmıştır. Cilt parlaklığı ölçümünde sırasıyla 93 % ve 89 % bildirilmiştir [13].
Yatıştırma ve UV. Glabridin cildi yatıştırır da: güneş ışınıyla yakılan deride kızarıklığı ve sertleşmeyi azaltmıştır. Aydınlatıcı rolüne ek olarak bu yüzden yatıştırıcı olarak da düşünülür. Glabridin hücre düzeyinde (hücre deneyinde) iltihapla ilgili göstergeleri azaltmıştır [2]. Lipozom (yağ zarlı küçük taşıyıcı kesecik) içine alınmış glabridin UVB verilen derilerde kızarıklığı ve sertleşmeyi azaltmış, iltihap habercisi moleküllerin ifadesini (hücrede üretimini) düşürmüştür [14].
Ağız bakımı. Ağız bakımında glabridinin işi çürük bakterisini tutmaktır. Tüp deneyinde bakterinin üremesini, dişe yapışmasını ve asit üretmesini azaltmış, ağız hücrelerine zarar vermemiştir. Glabridin ile likorisidin (meyanın bir başka maddesi), diş çürüğüyle ilişkili Streptococcus mutans bakterisinin üremesini, yapışmasını ve asit üretimini azaltmıştır. Test edilen derişimlerde ağız hücrelerine toksisite (zarar) düşük ya da yok bulunmuştur [15]. Saf meyan belirteçlerinin en düşük engelleyici derişimi (bakteriyi durduran en düşük doz) 12,5 ile 25 µg/mL ölçülmüştür [16].
Takviye tarafı ayrı bir ürün sınıfıdır. Takviyede glabridin ağızdan alınır: kilo kontrolü ve kötü kolesterolün bozulmasına karşı koruma için denenmiştir. İnsanda haftalarca süren kullanımda sorun görülmemiş, kilo etkisi farede gösterilmiştir. Trigliserit yağında (sıradan yağ yapısında bir taşıyıcı yağda) çözülmüş meyan flavonoitleri (glabridinin de içinde olduğu madde ailesi) sağlıklı gönüllülerde günde 300, 600 ve 1.200 mg dozlarında denenmiştir. Tek doz çalışması beş erkekle yapılmıştır. Glabridin yaklaşık 4 saatte en yüksek kan derişimine ulaşmış, yarılanma süresi (kandaki miktarın yarıya inme süresi) yaklaşık 10 saat bulunmuştur. Dört haftalık kullanımda kan sayımı ve biyokimya değerlerinde (rutin kan tahlillerinde) kayda değer değişiklik görülmemiştir [3]. Yüksek yağlı beslenen farelerde glabridince zengin süperkritik CO₂ ekstraktı kilo alımını doza bağlı olarak azaltmıştır [17]. İki hafta günde 100 mg meyan alan 10 kişide, kandan ayrılan LDL (kötü kolesterol) parçacıkları başlangıca göre oksitlenmeye (bozulmaya) daha dayanıklı bulunmuştur [18].
Güvenlik verisi. Güvenlik tarafı: sıçanda aylarca süren kullanımda yüksek doza kadar olumsuz etki görülmemiştir. Dikkat noktası kanın pıhtılaşmasını yavaşlatmasıdır. Glabridin oranı 2,9 % olan bir yağ çözeltisiyle yapılan 90 günlük sıçan çalışmasında olumsuz etki görülmeyen düzey (zararsız kalan en yüksek doz) dişide 800, erkekte yaklaşık 400 mg/kg/gün bulunmuştur. Aynı çalışmada iki cinste de pıhtılaşmayı yavaşlatan bir etki görülmüştür [19].
Yüzde 4 mü, yüzde 35 mi: hangi biçim?
| Biçim | Nasıl elde edilir | Glabridin | Yanında ne gelir |
|---|---|---|---|
| Suda çözünen ekstrakt | su ya da düşük oranlı alkol | yok denecek kadar az | glisirizin, likiritin [20] |
| Yağda çözünen ekstrakt | etanol-su, etil asetat ya da süperkritik CO₂ | bir üründe 3,9 % [7], ham fraksiyonda 11,6 % [8] | hispaglabridin A ve B, 4'-O-metilglabridin, izolikiritijenin, formononetin [8] |
| Zenginleştirilmiş ekstrakt | katı faz ayırma | 35,2 % [6] | aynı aileden az sayıda madde |
| Saf glabridin | hazırlayıcı kromatografi | 95 %'in üstü [6] | yok |
| Taşıyıcı yağda çözelti | flavonoit fraksiyonunun trigliserit yağında seyreltilmesi | bir konsantrede 2,9 % [19] | öteki meyan flavonoitleri, taşıyıcı yağ |
Seçim dört soruya bağlıdır.
- Hangi tür? Glabridin G. glabra'nın türe özgü belirtecidir [4]. Tür bilinmiyorsa oran da bilinmiyor demektir.
- Hangi fraksiyon? Etanol ve su karışımı gibi ara polariteli çözücüler ikisini birden taşır [5]. Ayrım ek bir saflaştırma adımıyla olur [6].
- Ekstrakt mı, seyreltilmiş çözelti mi? Oran ekstraktın kendisine göre mi, taşıyıcılı çözeltinin tamamına göre mi verilmiş? Takviye tarafında bu biçimin bir örneği trigliserit yağı içinde çözeltidir ve konsantrede glabridin 2,9 %'tur [19].
- Ne kadar lazım? Kobay derisinde sonuç veren uygulama 0,5 % glabridindir [2]. 100 kg'lık bir seruma bu oran hedeflenirse 500 g glabridin gerekir. 3,9 %'luk bir ekstrakttan 12,8 kg, 35,2 %'lik ekstrakttan 1,4 kg demektir. Rakamlar örnektir. İnsanda denenen ürünlerde etkin madde toplamı çok daha düşüktür, bir karşılaştırma kreminde 2,1 %'tir [13]. Hedef oran ürün tipine göre seçilir.
Hidrokinon, arbutin ve kojik asit varken neden meyan? Hidrokinon uzun süre bu alanın başvuru maddesiydi. Japonya, Avrupa ve Amerika'daki düzenleyiciler güvenliğini sorgulayınca alternatif arayışı başlamıştır. Retinoitler, azelaik asit, arbutin, kojik asit, askorbik asit ve meyan kökü ekstraktı bu arayışta sayılan seçeneklerdir [21]. Meyanın iki farkı vardır.
Birincisi yanında gelenlerdir. Meyan ekstraktının tirozinaz üzerindeki etkisi içindeki glabridin düzeyinden beklenenin üstünde çıkmıştır. Aynı çalışma glabren ve izolikiritijeninin de enzimi engellediğini, engelleme güçlerinin 3,5 ve 8,1 µmol/L olduğunu bildirir [9]. G. uralensis üzerinde çalışan bir grup gliasperin C'nin glabridinden güçlü çıktığını bildirmiştir [11]. Ekstrakt bu bileşenleri birlikte taşır. Sentezlenmiş tek maddede bu birliktelik yoktur.
İkincisi etikettir. Bitki adı tüketicinin tanıdığı bir addır ve etikette böyle görünür.
Analiz raporu nasıl okunur?
Yöntem. Glabridin sıvı kromatografisiyle (HPLC, karışımı bileşenlerine ayırıp her birini sayan yöntem) ölçülür. Aynı ekstrakt iki ayrı yöntemle ölçüldüğünde 3,9 % ve 3,8 % çıkmış, aradaki fark anlamsız bulunmuştur [7]. Sertifikada yöntemin adı yazar.
Glabridin, glisirizin ve toplam flavonoit ayrı satırlardır. Üçünü birlikte ölçen doğrulanmış yöntemler vardır [22]. "Toplam flavonoit" değeri glabridin değeri değildir. Yüksek toplam flavonoit düşük glabridinle bir arada bulunabilir.
Glisirizin satırı. Ürünün hangi fraksiyondan geldiğini gösterir. Ağızdan alınan ürünlerde miktar ayrıca önem taşır [10].
Spesifikasyon ile sonuç ayrı şeylerdir. Spesifikasyon üreticinin sözüdür. Ölçülen değer o partinin sonucudur. Teknik veri formu (TDS) genel belgedir. Analiz sertifikası (CoA) partiye aittir.
Kaliteyi ne gösterir?
Fraksiyonun kimliği. Ara polariteli çözücüler glisirizini ve glabridini birlikte taşır [5]. Ayrım ancak ek bir saflaştırma adımıyla olur [6]. Sertifikadaki iki satır bu yüzden birlikte okunur.
Çözücü kalıntısı. Kalıntı, ekstraksiyon çözücüsüne bağlıdır. CO₂ ekstraksiyonunda organik çözücü kullanılmaz. Yardımcı çözücü (etanol) kullanıldıysa teknik veri sayfasında etanol kalıntısı satırı bulunur.
Hammadde testleri. Pestisit, aflatoksin, okratoksin ve ağır metal sonuçları teknik veri sayfasında (TDS) yer alır.
Formülde nasıl davranır?
Suda çözünmez. Glabridinin XLogP değeri 3,9'dur. Gözenekli silika taneciklerine yüklenen glabridinin sudaki çözünürlüğü 4 kattan fazla artmıştır [23]. Sulu bir ürüne doğrudan karışmaz ve bir taşıyıcı ister.
Deriye geçiş taşıyıcıyla değişir. Mentol ve kâfur karışımı üzerine kurulan bir nanoemülsiyonda deriden geçen glabridin 28,3 µg/cm² ölçülmüştür. Aynı çalışmada izopropil miristat fazıyla 9,9, basit çözeltiyle 3,8 µg/cm² bulunmuştur [24]. Nanosüspansiyon biçiminde de geçiş kaba süspansiyona göre artmıştır [25]. Literatürdeki formüller lipozom [14], nanoemülsiyon [24], nanosüspansiyon [25] ve gözenekli silika [23] gibi taşıyıcılara dayanır.
Saklama. Kapalı ve dolu kapta, serin ve karanlıkta saklanır.
Kullanım oranı. Yayımlanmış çalışmalarda deriye uygulanan oranlar geniş bir aralıktadır. Hayvan çalışmasında 0,5 % saf glabridin kullanılmıştır [2]. İnsanda denenen bir karşılaştırma kreminde üç etkin maddenin toplamı 2,1 %'tir [13].
Güvenlik ve etiket. Ekstraktla çalışırken ürünün güvenlik bilgi formuna (SDS) uyulur. Kozmetikte etiket adı INCI adıdır. Bir ekstraktın etiketinde tek bir bileşenin oranının gösterilip gösterilmeyeceği ürün sınıfına ve güncel mevzuata bağlıdır. Ürünün kendi durumu üreticinin belgelerinden doğrulanır.
Kaynaklar
- Simmler C., Pauli G. et al. (2013). Phytochemistry and biological properties of glabridin. Fitoterapia. https://doi.org/10.1016/j.fitote.2013.07.003
- YOKOTA T., NISHIO H. et al. (1998). The Inhibitory Effect of Glabridin from Licorice Extracts on Melanogenesis and Inflammation. Pigment Cell Research. https://doi.org/10.1111/j.1600-0749.1998.tb00494.x
- Aoki F., Nakagawa K. et al. (2007). Clinical Safety of Licorice Flavonoid Oil (LFO) and Pharmacokinetics of Glabridin in Healthy Humans. Journal of the American College of Nutrition. https://doi.org/10.1080/07315724.2007.10719603
- Kondo K., Shiba M. et al. (2007). Constituent Properties of Licorices Derived from Glycyrrhiza uralensis, G. glabra, or G. inflata Identified by Genetic Information. Biological and Pharmaceutical Bulletin. https://doi.org/10.1248/bpb.30.1271
- Tian M., Yan H. et al. (2008). Extraction of Glycyrrhizic Acid and Glabridin from Licorice. International Journal of Molecular Sciences. https://doi.org/10.3390/ijms9040571
- Lv J., Liang H. et al. (2010). Preparative Purification of the Major Flavonoid Glabridin from Licorice Roots by Solid Phase Extraction and Preparative High Performance Liquid Chromatography. Separation Science and Technology. https://doi.org/10.1080/01496391003697358
- Viswanathan V., Mukne A. (2016). Development and Validation of HPLC and HPTLC Methods for Estimation of Glabridin in Extracts of Glycyrrhiza glabra. Journal of AOAC International. https://doi.org/10.5740/jaoacint.15-0239
- Vaya J., Belinky P. et al. (1997). Antioxidant Constituents from Licorice Roots: Isolation, Structure Elucidation and Antioxidative Capacity Toward LDL Oxidation. Free Radical Biology and Medicine. https://doi.org/10.1016/s0891-5849(97)00089-0
- Nerya O., Vaya J. et al. (2003). Glabrene and Isoliquiritigenin as Tyrosinase Inhibitors from Licorice Roots. Journal of Agricultural and Food Chemistry. https://doi.org/10.1021/jf020935u
- Størmer F., Reistad R. et al. (1993). Glycyrrhizic acid in liquorice—Evaluation of health hazard. Food and Chemical Toxicology. https://doi.org/10.1016/0278-6915(93)90080-i
- Kim H., Seo S. et al. (2005). Identification of Tyrosinase Inhibitors fromGlycyrrhiza uralensis. Planta Medica. https://doi.org/10.1055/s-2005-871232
- Cantelli M., Ferrillo M. et al. (2020). A new proprietary gel containing glabridin, andrographolide, and apolactoferrin improves the appearance of epidermal melasma in adult women: A 6-month pilot, uncontrolled open-label study. Journal of Cosmetic Dermatology. https://doi.org/10.1111/jocd.13161
- Eslahi E., Hashemi N. (2023). Anti-spot Effects of Developed Brightening Cream Composed of Three Active Ingredients (Resorcinol, Arbutin and Licorice Root Extract) in Comparison with the Hydroquinone Cream. Current Cosmetic Science. https://doi.org/10.2174/2666779702666230731161153
- Zhang C., Lu Y. et al. (2021). Glabridin Liposome Ameliorating UVB-Induced Erythema and Lethery Skin by Suppressing Inflammatory Cytokine Production. Journal of Microbiology and Biotechnology. https://doi.org/10.4014/jmb.2011.11006
- Vaillancourt K., LeBel G. et al. (2021). Effects of the Licorice Isoflavans Licoricidin and Glabridin on the Growth, Adherence Properties, and Acid Production of Streptococcus mutans, and Assessment of Their Biocompatibility. Antibiotics. https://doi.org/10.3390/antibiotics10020163
- van Dinteren S., Meijerink J. et al. (2022). Valorisation of liquorice ( Glycyrrhiza ) roots: antimicrobial activity and cytotoxicity of prenylated (iso)flavonoids and chalcones from liquorice spent ( G. glabra , G. inflata , and G. uralensis ). Food & Function. https://doi.org/10.1039/d2fo02197h
- Ahn J., Lee H. et al. (2013). Anti-obesity effects of glabridin-rich supercritical carbon dioxide extract of licorice in high-fat-fed obese mice. Food and Chemical Toxicology. https://doi.org/10.1016/j.fct.2012.08.048
- Fuhrman B., Buch S. et al. (1997). Licorice extract and its major polyphenol glabridin protect low-density lipoprotein against lipid peroxidation: in vitro and ex vivo studies in humans and in atherosclerotic apolipoprotein E-deficient mice. The American Journal of Clinical Nutrition. https://doi.org/10.1093/ajcn/66.2.267
- Nakagawa K., Kitano M. et al. (2008). 90-Day repeated-dose toxicity study of licorice flavonoid oil (LFO) in rats. Food and Chemical Toxicology. https://doi.org/10.1016/j.fct.2008.03.015
- Li G., Nikolic D. et al. (2016). Identification and Chemical Standardization of Licorice Raw Materials and Dietary Supplements Using UHPLC-MS/MS. Journal of Agricultural and Food Chemistry. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.6b02954
- Draelos Z. (2007). Skin lightening preparations and the hydroquinone controversy. Dermatologic Therapy. https://doi.org/10.1111/j.1529-8019.2007.00144.x
- Padmanabhan P. (2021). RP-HPLC Method Development and Validation for Simultaneous Estimation of Glabridin, Glycyrrhizinic Acid and Total Flavonoids in Glycyrrhiza Glabra Extract: Stability Studies of Constituents. Global Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences. https://doi.org/10.19080/gjpps.2021.08.555738
- Hespeler D., Kaltenbach J. et al. (2019). Glabridin smartPearls – Silica selection, production, amorphous stability and enhanced solubility. International Journal of Pharmaceutics. https://doi.org/10.1016/j.ijpharm.2019.02.028
- Liu C., Hu J. et al. (2017). Enhanced skin permeation of glabridin using eutectic mixture-based nanoemulsion. Drug Delivery and Translational Research. https://doi.org/10.1007/s13346-017-0359-6
- Wang W., Hu J. et al. (2016). Glabridin nanosuspension for enhanced skin penetration: formulation optimization, in vitro and in vivo evaluation. Die Pharmazie. https://doi.org/10.31083/ph.2016.5152