IFRA sertifikası
IFRA sertifikası, bir koku maddesinin ya da koku karışımının IFRA Standartlarına uyduğunu bildiren belgedir. IFRA, koku sektörünün uluslararası birliğidir. Belgenin tam adı "IFRA Standartlarına Uygunluk Sertifikası"dır (Certificate of Conformity). Belgeyi, kokuyu satan firma müşterisine verir. Belge, kokunun hangi ürün türünde en fazla yüzde kaçla kullanılabileceğini yazar [1] [2]. IFRA'nın kendisi sertifika vermez. Onun adına sertifika veren bir kuruluş da yoktur [3] [1].
IFRA Standartları ne yapar?
Koku maddelerinin güvenli kullanımı için kural koyar. IFRA'nın açık adı International Fragrance Association'dır (Uluslararası Koku Derneği). Standartları üç tür kuraldır [3]. Bazı maddeler yasaklanır. Bazılarının bitmiş üründeki miktarı sınırlanır. Bazıları için de saflık ya da köken gibi şartlar konur [3] [1].
Kurallar bilimsel güvenlik değerlendirmesine dayanır. Koku maddelerinin güvenliğini RIFM (Koku Maddeleri Araştırma Enstitüsü) değerlendirir. RIFM, 1966'dan beri çalışan bağımsız ve kâr amacı gütmeyen bir bilim kuruluşudur [4]. Bulgularını, sektörle bağı olmayan akademisyenlerden oluşan bir uzman paneli onaylar [1]. Değerlendirmenin sonucu IFRA'ya iletilir [5]. Mevcut kullanım güvenli bulunmazsa IFRA o madde için bir Standart çıkarır [3].
Cilt alerjisi sınırları, kişinin gün boyu kullandığı bütün ürünler hesaba katılarak konur. Bu hesabın yöntemine QRA2 denir [3]. QRA (nicel risk değerlendirmesi), bir koku maddesinin ciltte alerji riskini sınırlayan güvenli kullanım düzeyini bulur [1]. Yöntemin 2020'de yenilenen sürümü QRA2, aynı maddenin birçok üründen gelen toplamını da sayar [6] [1]. Bu toplam, gerçek kullanım alışkanlıklarına dayanan istatistiksel bir modelle bulunur [3] [7].
IFRA Standartları yasa mı?
IFRA Standartları yasa değildir. Sektörün kendi koyduğu gönüllü kurallardır [3]. IFRA'ya üye firmalar ise bu kurallara uymak zorundadır. Bunu IFRA'nın Uygulama Kuralları (Code of Practice, üyelerin uyduğu meslek kuralları) şart koşar [8]. IFRA üyeleri dünyadaki koku üretiminin yaklaşık 80 %'ini yapar [3].
Standartlar yasaların yerini tutmaz. Standartlara uymak, firmayı faaliyet gösterdiği ve ürün sattığı ülkelerin mevzuatına uyma yükümlülüğünden kurtarmaz [3] [1]. Ürünü piyasaya süren firma, ürünün güvenliğinden sorumlu kalır [3] [8].
Bugün hangi kurallar geçerli?
IFRA kurallarını birkaç yılda bir toplu olarak yeniler. Her yenilemeye Değişiklik (Amendment) denir. Bugün geçerli olan 51. Değişikliktir [9] [10]. 51. Değişiklik 30 Haziran 2023'te bildirildi [9].
Kurallar önce yeni karışımlara, sonra mevcut karışımlara uygulandı. Yeni karışım, geliştirme talebi bir geçiş döneminden sonra açılan kokudur. Mevcut karışım ise o tarihte piyasada ya da geliştirmede olan kokudur [1]. Yasaklar yeni karışımlar için 30 Ağustos 2023'te, mevcut karışımlar için 30 Temmuz 2024'te yürürlüğe girdi. Sınırlamalar ve saflık gibi şartlar yeni karışımlar için 30 Mart 2024'te, mevcut karışımlar için 30 Ekim 2025'te yürürlüğe girdi [9].
Tarihler koku karışımı içindir, raftaki ürün için değil. Geçerli tarih, karışımın onu hazırlayan firmadan çıktığı gündür. Belgede sevk ve fatura tarihlerinden önce gelen esas alınır [9] [1].
52. Değişiklik hazırlanıyor. Görüş toplama süreci 12 Haziran 2026'da kapandı. Resmî bildirimin büyük olasılıkla Ocak 2027'nin ikinci ya da üçüncü haftasında yayımlanması bekleniyor [10]. Sınırlama ve şart getiren yeni Standartlar, yeni karışımlar için bildirimden 11 ay, mevcut karışımlar için 30 ay sonra yürürlüğe girecek [10].
Ürün kategorisi ne demek?
Sınır, ürün türüne göre değişir. IFRA sınırı koku karışımı için değil, bitmiş ürün için yazılır [1]. Sınır, şişedeki ürünün tamamı içindir [3]. Ürünler 12 ana kategoriye ayrılır. Bazı kategorilerin 5A, 5B gibi alt kategorileri vardır. Kategoriler ürünün türüne ve kullanım alışkanlıklarına göre kurulur. Örneğin vücudun neresine sürüldüğü ve durulanıp durulanmadığı önemlidir [1]. Birkaç örnek:
| Kategori | Örnek ürün |
|---|---|
| 1 | Dudak ürünleri: ruj, dudak balmı |
| 4 | Parfüm, kolonya, tıraş sonrası losyon |
| 5A | Vücut kremi, vücut yağı, vücut losyonu |
| 9 | Kalıp sabun, sıvı sabun, şampuan, duş jeli |
| 11A | Hijyenik ped, bebek bezi |
| 12 | Oda kokusu, tütsü, mum |
Bir ürün birden çok kullanıma giriyorsa en sıkı sınır geçerlidir [1]. Mumlarda cilt alerjisi için konan sınırlar uygulanmaz, çünkü mumdan cilde geçen koku ihmal edilecek kadar azdır. Mum yine de IFRA kapsamındadır. Yasaklar ve öteki Standartlar mumda da geçerlidir [1].
Sertifikayı kim ister, içinde ne yazar?
Belgeyi kokuyu ürününe katan firma ister. Parfüm, kozmetik, sabun ya da mum üreticisi, kokuyu ürününde en fazla ne kadar kullanabileceğini bu belgeden öğrenir [1]. Belge, tedarikçinin müşterisine verdiği bir güvencedir [1]. Koku firmaları birbirinden malzeme alırken de aynı belgeyi kullanır [1].
Sertifikayı kokuyu satan firma kendisi hazırlar. Her tedarikçi kendi sertifikasından sorumludur [1]. IFRA üyesi olmayan firmalar da Standartlara uyduklarını bu belgeyle bildirebilir [1]. Sertifika, teknik veri sayfası, güvenlik bilgi formu ve analiz sertifikası gibi ürünle gelen ayrı bir belgedir.
IFRA'nın örnek bir şablonu vardır. Şablonda şu bilgiler bulunur [2] [1]:
- Sertifikayı veren firmanın adı ve adresi.
- Sertifikanın verildiği müşteri.
- Koku maddesinin ya da karışımının adı.
- Uyulan son Değişikliğin numarası ve yayım tarihi.
- Kullanılacak her kategori için en yüksek ya da fiili kullanım oranı.
İsteğe bağlı olarak Standart kapsamındaki maddelerin adı da yazılabilir. Yanına CAS numarası (her kimyasal maddeye verilen uluslararası kayıt numarası), Standardın hükmü ve karışımdaki ya da bitmiş üründeki oranı eklenir [2] [1].
Sertifika yalnız IFRA Standartlarındaki maddeleri kapsar. Ürünün tam bir güvenlik değerlendirmesinin yerini tutmaz [1] [2]. Başka bir kullanım ya da daha yüksek oran için yeni bir değerlendirme gerekebilir [2].
Kozmetik etiketindeki alerjen listesi ayrı bir konudur. Bu liste, belirli koku maddelerinin adının etikete yazılmasıdır. Avrupa Birliği'nde kozmetik mevzuatından, 2023/1545 sayılı tüzükten gelir, IFRA Standartlarından değil [3] [11].
Uçucu yağlar da kapsamda mı?
Uçucu yağlar da kapsamdadır. Yağın içinde Standardı olan bir bileşen varsa o bileşen de hesaba girer. IFRA sınırı, madde karışıma doğrudan katılsa da bir uçucu yağın içinden gelse de geçerlidir [1]. Bazı doğal maddelerin kendi Standardı da vardır. O zaman hem bu Standart hem de bileşenlerinin Standartları uygulanır [1].
Hesap, yağın bileşimiyle yapılır. Kokuyu ya da bitmiş ürünü yapan firma, Standart kapsamındaki bileşenlerin yağdaki oranını bilmelidir [1]. Bu oran önce tedarikçinin güvenilir analizinden ya da firmanın kendi analizinden alınır. Analiz yoksa IFRA'nın doğal yağlardaki tipik oranları veren listesi kullanılır [1]. Sonra her bileşen için, bitmiş üründe sınırı aşmayacak en yüksek yağ oranı hesaplanır. Bunlardan en düşük çıkanı geçerlidir [1].
Uçucu yağ tedarikçisinin rolü, yağın nasıl kullanılacağına bağlıdır. Yağ bitmiş ürüne olduğu gibi giriyorsa tedarikçi, Standart kapsamındaki bileşenlerin bitmiş üründe sınırı aşmamasını sağlamalıdır [1]. Yağ bir koku firmasına karışım yapımı için satılıyorsa IFRA, tedarikçiyi istendiğinde yağın bileşimini paylaşmaya teşvik eder [1]. Narenciye yağı gibi kendi Standardı olan bir yağda IFRA, uygunluğun o yağın Standardına göre ve karışım sertifikası şablonundan ayrı bir biçimde bildirilmesini önerir [3] [1].
Kaynaklar
- IFRA (2023). Guidance for the use of IFRA Standards, 51st Amendment, Preamble and sections 1, 3, 6 and 7. International Fragrance Association, 30.06.2023. https://d3t14p1xronwr0.cloudfront.net/docs/Standards-Documentation/ifra-51st-amendment-guidance-for-the-use-of-ifra-standards.pdf
- IFRA (2019). Certificate of Conformity of Fragrance Mixtures with IFRA Standards (template). International Fragrance Association, 12.12.2019. https://d3t14p1xronwr0.cloudfront.net/docs/certificate-of-conformity-to-ifra-standards-template-december-12-2019.doc
- IFRA (2026). IFRA Standards; Certification of IFRA Standards (web pages, FAQ). International Fragrance Association. Erişim 17.11.2026. https://ifrafragrance.org/initiatives-positions/safe-use-fragrance-science/ifra-standards ; https://ifrafragrance.org/initiatives-positions/safe-use-fragrance-science/ifra-standards/certification-of-ifra-standards
- Api A. (2026). RIFM at 60: Six decades of advancing fragrance safety through research, risk assessment, and scientific innovation. Food and Chemical Toxicology. https://doi.org/10.1016/j.fct.2026.116402
- Bickers D., Calow P. et al. (2003). The safety assessment of fragrance materials. Regulatory Toxicology and Pharmacology. https://doi.org/10.1016/s0273-2300(03)00003-5
- Api A., Basketter D. et al. (2020). Updating exposure assessment for skin sensitization quantitative risk assessment for fragrance materials. Regulatory Toxicology and Pharmacology. https://doi.org/10.1016/j.yrtph.2020.104805
- Safford B., Api A. et al. (2015). Use of an aggregate exposure model to estimate consumer exposure to fragrance ingredients in personal care and cosmetic products. Regulatory Toxicology and Pharmacology. https://doi.org/10.1016/j.yrtph.2015.05.017
- IFRA (2021). IFRA Code of Practice. International Fragrance Association, April 2021. https://d3t14p1xronwr0.cloudfront.net/docs/COP/ifra-code-of-practice.pdf
- IFRA (2023). Notification of the 51st Amendment to the IFRA Standards. International Fragrance Association, 30.06.2023. https://d3t14p1xronwr0.cloudfront.net/docs/Standards-Documentation/ifra-51st-amendment-notification-letter.pdf
- IFRA (2026). End of Consultation on the 52nd Amendment to the IFRA Standards. International Fragrance Association, 31.08.2026. https://d3t14p1xronwr0.cloudfront.net/docs/IFRA-52nd-Amendment-End-of-Consultation-Letter-Final-August-31-2026.pdf
- Avrupa Komisyonu (2023). Commission Regulation (EU) 2023/1545 of 26 July 2023 amending Regulation (EC) No 1223/2009 as regards labelling of fragrance allergens in cosmetic products. Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1545/oj